BELSONO EL LA ĈIELO - HANAF ALUMAT NÂKO NENO-TUNAN

Bildo: Literatura Vivo (2025)

 

de Yohanes Manhitu

Al Wolfgang Amadeus Mozart

Jam multfoje via bela muziko
akompanas min dum mia longa serĉo.
Mia koro dronas en senfinaj melodioj
ordonantaj paŝojn de tempo-vojaĝo.

Ĉiufoje kiam mi aŭskultas vian belan muzikon,
mia koro plenas je fluo de paco
venanta el la vasta ĉielo,
vere tio similas voĉon de anĝelgrupo.

Kvazaŭ vi ĉiam invitus min por ekpaŝi
atingi la centron de ĉi tiu belsono,
sin kaŝanta en malproksima loko gardata
kaj via muziko fluas ĝis ĝia interno.

Via nomo, via voĉo transiras landlimojn
kaj plenigas la korojn de ĉiu generacio
samkiel gepraava historio konservata
por la generacioj loĝantaj surtere.

Tiu ĉi belsono venas el la Eternulo
kaj fluas tra la beleco de via muziko.
Mia koro fluas en la aŭskult-ĝojo
kaj gloras mi la Reĝon de ĉielo.

Jogjakarto, oktobre 2012
---------------------------

Noto: La originala poemo ("HANAF ALUMAT NÂKO NENO-TUNAN") estis verkita en la davana (davane: Uab Metô; tetume: lia-dawan, lia-baikenu; indonezie: bahasa Dawan; angle: the Dawan language), la timora lingvo kun la plej granda nombro da denaskaj parolantoj kaj ankaŭ la plej vaste parolata enlanda lingvo en Okcidenta Timoro. Ĝi estas uzata plejmulte de la Atoni Pah Metô (laŭlitere “Homoj de la Seka Lando”) en la distrikto kaj la provincia ĉefurbo Kupang, la distrikto Timor Tengah Selatan (Suda Centra Timoro), la distrikto Timor Tengah Utara (Norda Centra Timoro) kaj kelkaj partoj de la distrikto Malaka, kaj ankaŭ estas uzata kiel nacia lingvo en Oekusi-Ambeno, distrikto de la Demokrata Respubliko de Orienta Timoro (tetume: Repúblika Demokrátika Timór-Leste; portugale: República Democrática de Timor-Leste).

NI IRU - MARI KATÓNG PI

Bildo: Literatura Vivo (2025)

de Yohanes Manhitu

Ĉi tiu ŝipo ruliĝas,
estas objekto disverŝita,
sed la pasaĝeroj estas fortaj
kaj tenas unu decidon:
alveni al la insulo de espero.

La ondojn, vi ne povas riproĉi.
Lasu ilin daŭre ludi.
La ondaron, kiu povas reteni?
Lasu ĝin daŭre ruliĝi.
Lasu la vivon esti bunta.
Ni tenu la okulojn malfermitaj.

Estas malnova turo trans la maro.
Tie, ekzistas hela lumo.
De malproksime, oni flaras santal-odoron
el granda brulanta radiko.
Estas la sono de ludanta sasando;[1]
infanoj kantas la kanton Bolelebo;[2]
estas festo kun fumigita viando;
estas homoj, kiuj trinkas laruon.[3]
Katemakmaizo estas la ĉefplado.[4]
Ĉiuj ofertas rideton.

Ungaran, 11 jan. 2023

-------------------------

---

Notoj: La originala poemo ("Mari Katóng Pi") estis verkita en la kupang-malaja (indonezie: bahasa Melayu Kupang aŭ bahasa Kupang), malaj-bazita kreola lingvo uzata kiel gepatra lingvo kaj interlingvo en Kupang (la ĉefurbo de la indonezia provinco Orienta Nusa Tenggara, situanta en Okcidenta Timoro) kaj ĝia ĉirkaŭa regiono. => Ĉi tiu dulingva poemo estis eldonita en Literatura Vivo (Numero 002, julio-aŭgusto 2025), ĉiumonate eldonita de John Huang & Erika Godo en Misisogo, Ontario, Kanado.

[1] Sasando estas harp-simila korda muzikilo. Ĝi estas tradicia muzikilo indiĝena al insulo Rote, Orienta Nusa Tenggara, Indonezio.

[2] Bolelebo estas populara kanto laŭdanta Timor-landon.

[3] Laruo (kupang-malaje: laru) estas konata tradicia trinkaĵo farita el fermentita dolĉa suko de la floraj tigoj de palmarbo (lontararbo), kun trempado en certaj radikoj.

[4] Katemakmaizo (kupang-malaje: jagong katemak; davane: penpasû) estas tradicia timora manĝaĵo. Kutime, gi estas farita el seka maizo bone boligita kune kun faboj, papaj folioj kaj fruktoj, aŭ kukurbaj folioj kaj fruktoj kaj aliaj verdaj legomoj el la familia ĝardeno. Foje, ĉi tiu tipa manĝaĵo, facile trovebla tra la insulo, estas servata kun viando (eble porkaĵo) aŭ fiŝo.

La vento

Bildo: www.peakpx.com

de Yohanes Manhitu

Mallaŭta, plena de tenero;
kruela, plena de furiozo.
Vi envolvas la teron.

La dian liberecon,
la povon de l’ mondo
vi havas sen esti almozulo.

Tradukita de la aŭtoro mem el sia portugala poemo
“O vento” (Jogjakarto, maje 2004); Ungaran, 

Centra Javo, 3an de januaro 2023

Sed mi revenas

Bildo: www.peakpx.com

de Yohanes Manhitu

Mi transiris la tempon
sen ia poezio
kiu konsolis min
kun tenero.

Sed mi revenas.
Jes, mi revenas.
Estas dank’ al ŝi
kaj ankaŭ por ŝi -
mia konsolantino.

Kia silento!
Kia soleco!
Se mi foriras de ŝi
kaj miaj noktoj estas tiel longaj.

Sed mi revenas.
Jes, mi revenas.
Estas dank’ al ŝi
kaj ankaŭ por ŝi -
mia konsolantino.

Tradukita de la aŭtoro mem el sia franca poemo
“Mais je reviens” (aŭg. 2005); Ungaran,
Centra Javo, 2an de januaro 2023

Vi ankoraŭ estas ĉi tie

Bildo: https://pixabay.com

de Yohanes Manhitu

Ĉi-vespere, kun la pluvo
kiu lavas per akvego
la teron en novembro,
vi malrapide antaŭeniras
tra la vasta dezerto
de mia koro, kaj por mi
vi alportas novan deziron
denove rekoni amon.
Dankon! Vi ne malfruas.

Tradukita de la aŭtoro mem el sia franca poemo
“Tu es encore là” (nov. 2007); Ungaran,
Centra Javo, 1an de januaro 2023

Bela poetino*

Bildo: https://www.freelancewriting.com

de Yohanes Manhitu

Bela poetino, estaĵo de litero.
Via dolĉa vivo estas plena de graco.
El via sankta animo, vi skribas.
Viaj vortoj lumigas la vivon.

Bela poetino, mi amas viajn poemojn.
Nun mi ne povas vivi sen vortoj.
El via animo, mi trinkas akvon de paco.
Viaj vortoj pentras mian vivon.

Tradukita de la aŭtoro mem el sia angla poemo
“Beautiful Poet” (junie 2003); Ungaran,
Centra Javo, 31an de decembro 2022

---------------------------------------

*) Ĉi tiu poemo haveblas ankaŭ en la latina (Pulcher Poeta), la indonezia (Penyair Elok), la franca (Belle Poète), kaj la hispana (Preciosa Poeta). Vidu https://www.suberic.net. La latina versio estis belege adaptita al muziko en 2006 de Matthew Lanier, usona komponisto. Kaj en 2015, la rumana poetino Elena Liliana Popescu tradukis ĝin (el la hispana versio) en la rumanan sub la titolo "Poet Minunat". Bildo: www.freelancewriting.com

Paĝoj de rakontlibro

Bildo: pixabay.com

de Yohanes Manhitu  

La tagoj pasas rapide samkiel la paĝoj

de fabellibro turnitaj rapide de leganto

esperante por si mem feliĉan finon
kvankam la intrigo estas malfacila, li scias.

Li malfermis la libron kiel blindulo.
La komenco fluas kiel rivera akvo
moviĝante al la oceano de ekstazo,
kiu fariĝas tio, kion li nomas agonio.

La libro estas ankoraŭ malfermita; li legas.
Dum li provas atingi la finan paĝon,
li trovas tie multe da malĝojo kaj ĝojo;
kaj li daŭre esperas feliĉan finon.

Ĉapitron post ĉapitro li nun pasis,
kaj ankoraŭ multaj pliaj ĉapitroj por tuŝi.
Kvankam la rakonto estas ankoraŭ longe finita,
feliĉa fino estas ĉio, kion li volas ĝui.

Tradukita de la aŭtoro mem el sia angla poemo
“Pages of a Story Book” (Yogyakarta, 2003)
Ungaran, Centra Javo, 6an de julio 2022

Kajo

Bildo: https://www.freepik.com

de Yohanes Manhitu

Kie staras kajo,

multaj boatoj venas kaj iras.

Kie vivas kajo,

multaj vivoj alvenas kaj velas.

Kajo estas akva pordego.

Kajo estas okupata punkto.

Alveni kaj veli, mi amas.

Resti ĉe kajo, mi malamas.

Kie staras kajo,

adiaŭi estas nepre.

Kie vivas kajo,

rideti kaj plori estas amantoj.

------------------------------------

Tradukita de la aŭtoro mem el sia angla

poemo “Pier” (Sumatro, junie 2003)

Yogyakarta, 18an de oktobro 2020

"Kiun vi atendas?", poemo de Yohanes Manhitu

 

"Vi preteriras kun la luno", poemo de Yohanes Manhitu

"Kie estas vi?", poemo de Yohanes Manhitu

 

Bonvenon al mia animo

Bildo: https://www.routeperfect.com

de Yohanes Manhitu

Ni diru, ke mia animo estas reĝa palaco,

kie vi povas ripozi sendube.

Ni diru, ke vi estas atendata vizitanto,

kies alveno alportos al mi feliĉon.

Ni diru, ke la tempo estas la gastiganto ĉe la palaco,

kiu gvidos vin vidi ĉi tiun lokon.

La tempo lasos vin preterpasi la pordon.

Tradukita de la aŭtoro mem el sia angla

poemo “Welcome to My Soul” (2003) 

Yogyakarta, 18an de oktobro 2020

En la spegulo

Bildo: https://www.wehyeoh.com

de Yohanes Manhitu

Mi sopiras paroli vizaĝon kontraŭ vizaĝo al mi mem.
Mi pensas dividi iujn dolorojn kun mi mem.
Mi ne konas alian spacon, krom tiu en la spegulo.
Estas en la spegulo, ke mi eble trovos mian kunparolanton.

Mi staras antaŭ mia mezgranda spegulo

rigardante figuron kontraŭ mi, kiu ridetas dum mi ridetas.

Ni ambaŭ parolas samtempe; neniu aŭskultas.

Ni samaspektas, sed neniu el ni estas klonita.

Mi ekkomprenas, ke aferoj ne ĉiam devas esti samaj.

Oni bezonas koni ion aŭ iun alian

por kunparoli aŭ dividi dolorojn dumaniere.

Paroli enspegule ne estas la sola maniero.

Tradukita de la aŭtoro mem el sia angla

poemo “In the Mirror” (3an de julio 2003) 

Yogyakarta, 18an de oktobro 2020

Ĉi tie ni ludas

Bildo: https://freedesignfile.com

de Yohanes Manhitu

Jes, ĉi tie ni kunludas
laŭ unu komuna regulo.
Sed ofte, samkiel piratoj,
ni kaptas gloron per glavo.

Estas malfacile ludi sen malhelpo kaj ĝeno
en ĉi tiu vasta kampo sen amikeco.
Sed ekzistas neniu kampo tiel malbona,
ke tie floroj ne povas kreski.

Tradukita de la aŭtoro mem el sia angla
poemo “Here We Play” (decembre 2007) 

Yogyakarta, 18an de oktobro 2020

En la pluvo

Bildo: https://www.pinterest.com

de Yohanes Manhitu 

Mia belulino, kien vi iras?
Rigardu! La ĉielo ploras
kaj ĝiaj puraj larmoj
lavas la vilaĝvojon.

En la pluvo estas beno:
ĉiuj plantoj ĝojas
kaj la putoj estas plenaj.
El larmoj mi revenigos vin.

Tradukita de la aŭtoro mem el sia angla
poemo “In the Rain” (decembre 2007) 

Yogyakarta, 18an de oktobro 2020

Velboato en la ventego

Bildo: https://www.pinterest.com

de Yohanes Manhitu 

Kiel vi markos la spurojn
de velboato en la ventego
kiam la suno estas sur sia lito
kaj la luno estas en siaj revoj?

Vi frapos je la pordoj de la ĉielo
kaj staros antaŭ legio da anĝeloj

por petegi ilin veki la dormantan sunon
kaj ŝteli la sonĝojn de la luno por vi.
Ĉu vi kuraĝos haltigi la ventegon sole?

Tradukita de la aŭtoro mem el sia angla 

poemo “A Sailboat in the Gale” (2004)

Yogyakarta, 17an de oktobro 2020 

La poemo "Esperantistoj" de Yohanes Manhitu legita ĉe Radio 3ZZZ en Melburno, Aŭstralio (la 18an de marto 2013)

Bildo: Studio Radio 3ZZZ; http://www.esperanto.com.au

Mia (originala) poemo "Esperantistoj" (7a de februaro 2012) estis legita ĉe 3ZZZ Radio (Melbourne Ethnic Community Radio, Melburna Etna Komunuma Radio) en Melburno, Aŭstralio, lundon, la 18an de marto 2013. Vi povas sekvi la elsendon alklakante ĉi tie (ekde 54: 40-55: 48 minutoj). Literaturaj salutoj el Indonezio,

-------------------------------------------

ESPERANTISTOJ

De: Yohanes Manhitu

Homoj plenaj je vervo kaj espero

en la mondo kie troviĝas laboro:

realigi belan revon kun gloro

por la bono de la homaro.

Ĉie ili parolas Esperanton,

komencante kun ”saluton!”

Kiam ili volas skribi poŝtkarton,

la unua vorto ja estas ”saluton!”

Tra la mondo estas malkompreno;

por kompreno, tio estas ia veneno.

Diverseco nia neniam estas puno

por ni, homidaro kun ŝtona koro?

Homoj kutime ja havas intereson

kaj bezonon koni alian personon.

Estas necese havi vastan konon;

Esperantistoj havas proponon.

Yogyakarta, 7 februaro 2012

La poemo "Malsatego" de Yohanes Manhitu legita de Aaron Vsigte en YouTube (la 17an de januaro 2019)

Malsatego

De: Yohanes Manhitu

La folioj de la arboj
tuj fariĝas purpuraj
dum la tagoj tiel longaj
sen nutraĵo, sen trinkaĵoj.

Grano de rizo estas oro,
panero fariĝas perlo,
viando restas revo
kiam venas malsatego.

Almozistoj en la strato
povas rakonti historon
pri la stomako sen rizo
kiu atendas kontentigon.

Se vi volas scii la veron
pri havado de nenio en la mano,
vi ne intervjuu la riĉulon
ĉar troviĝas ĉio en lia domo.

Jogjakarto, Indonezio, 13/IV/2007

POETO

Bildo: https://blog.libux.co

(Al poetoj verkantaj en la davana)

Vortoj estas lia manĝo bongustega; 
lingva senco estas lia trinkaĵo dolĉa.
Li daŭre verkas el sia kora profundeco,
kaj disĵetas vortojn al koroj kaj animoj.

Iu dirus ke li sonĝas aŭ frenezas; 
aliaj dirus ke li vere ne ŝatas labori.
Sed li estas vera verkisto, bona gvidisto
al ili: laŭdantoj de skribaĵo kaj vortoj.

Ho poeto, elkora vortsendanto; 
laŭsenta konsilanto kaj gvidanto. 
Via riĉaĵo estas belsona poezio legita; 
viaj kunuloj estas vortoj kaj skribilo ponta.

Noemuti, Timoro, februare 2011

Esperantigita el la poemo "ATUIPUISI",
verkis davanlingve kaj esperantigis Yohanes Manhitu

MALFELIĈO KAJ FELIĈO HAVAS VICON

Bildo: https://www.scienceabc.com

Se vi atendas feliĉon, ne koleru pro malfeliĉo.

Bona kokoso ne laŭvole falas el sia aro;

mielo ne verŝiĝas el arbo-branĉo.

Malgraŭ skorpioj, oni devas pluki la kokoson.

Malgraŭ arbego, oni devas preni la mielon.

Manĝaĵo neniam sin preparas.

Malfeliĉo kaj feliĉo havas vicon.

Malfeliĉo venas unue, kaj sekvas feliĉo

por ke kiam vi atingos altecon vi scios,

ke via laboro vere havas esencon,

ke la feliĉo devas esti pagata.

Noemuti, Timoro, marte 2011

Esperantigita el la poemo "SUSAR MA MLILÊ NMATUINAN",
verkis davanlingve kaj esperantigis Yohanes Manhitu